|
Rak piersi jest najcz臋艣ciej spotykanym nowotworem u kobiet. Co roku w Polsce notujemy oko艂o 10000 nowych zachorowa艅. Statystycznie u 1 z 12 kobiet w wieku powy偶ej 30 lat wyst臋puje nowotw贸r sutka. Populacja kobiet w tym wieku wynosi 11,4 miliona, wi臋c liczba kobiet zagro偶ona nowotworem sutka w Polsce to 951 000. 20% tej populacji jest statystycznie zagro偶ona nowotworem z艂o艣liwym (czyli 190 000). Nowotw贸r gruczo艂u piersiowego jest g艂贸wn膮 przyczyn膮 zgon贸w u kobiet w wieku powy偶ej 30 lat!!!
Jakby paradoksalnie - wcze艣nie wykryty nowotw贸r sutka ma niezwykle du偶e szanse pe艂nego wyleczenia, cz臋sto nawet wi臋ksze ni偶 inne rodzaje nowotwor贸w.
St膮d te偶 niezwyk艂膮 rol臋 w walce z nowotworem piersi maj膮 takie dzia艂ania jak: rosn膮ca 艣wiadomo艣膰 samobadania piersi przez kobiety badania przesiewowe tzw. screening dost臋pno艣膰 do aparatury obrazuj膮cej zmiany (mammografy, USG) dost臋pno艣膰 technik umo偶liwiaj膮cych weryfikacj臋 histopatologiczn膮 (mikroskopow膮) zmian tkankowych, czyli technik biopsyjnych.
Kobieta oraz jej lekarz musz膮 zrobi膰 wszystko, aby wykry膰 jak najwcze艣niej wszelkie zmiany w obr臋bie gruczo艂u piersiowego. Zmiany te mog膮 by膰 wykryte podczas comiesi臋cznych samodzielnych bada艅 piersi oraz podczas wykonywanych profilaktycznie corocznych bada艅 mammograficznych, kt贸re powinna wykonywa膰 ka偶da kobieta po 40. roku 偶ycia. Ka偶dego roku wykonuje si臋 w Polsce wiele biopsji sutka tzw. otwart膮 biopsj膮 chirurgiczn膮, kt贸ra mo偶e pozostawi膰 blizny oraz zniekszta艂cenia piersi. Na 艣wiecie istnieje jednak alternatywa dla tej formy diagnostyki, a mianowicie mammotomiczna biopsja piersi. Zabieg wykonany t膮 metod膮 trwa 艣rednio 20-30 min., jest wykonywany w systemie ambulatoryjnym i pozostawia naci臋cie tak niewielkie, 偶e zb臋dne s膮 nawet szwy, a kobiety mog膮 wr贸ci膰 do swoich codziennych zaj臋膰 od razu po zabiegu.
Mammotomiczna biopsja piersi jest obecnie najdok艂adniejsz膮 i jednocze艣nie ma艂oinwazyjn膮 metod膮 oceny zmian w gruczole piersiowym. Polska jest czwartym krajem Europy, kt贸ry w ci膮gu ostatnich lat rozwin膮艂 ten system.
Mammotom w ogromnym tempie zast臋puje operacyjn膮 diagnostyk臋 piersi.
Mammotomiczna biopsja piersi jest ju偶 dost臋pna w 29 plac贸wkach medycznych na terenie kraju. Ci膮gle jednak w wi臋kszo艣ci oddzia艂贸w chirurgicznych wykonuje si臋 pobranie tkanki do badania w postaci chirurgicznego naci臋cia gruczo艂u piersiowego, co cz臋sto powoduje konieczno艣膰 hospitalizacji, pozostawia nie tylko blizn臋 zewn臋trzn膮 na sk贸rze, ale te偶 mo偶e powodowa膰 zniekszta艂cenia samej piersi.
Biopsja mammotomiczna jest procedur膮 ambulatoryjn膮. Polega ona na zastosowaniu specjalnej ig艂y biopsyjnej. W zale偶no艣ci od tego, w kt贸rej z zastosowanych metod obrazowych (mammografia lub USG) podejrzana zmiana jest lepiej widoczna, w贸wczas z tak膮 metod膮 obrazow膮 stosuje si臋 biopsj臋 mammotomiczn膮. W przypadku rozpoznania zmian widocznych w rtg stosuje si臋 system cyfrowo-rentgenowski zwany sto艂em stereotaktycznym. Nast臋pnie Mammotom uruchamia system pr贸偶niowy, kt贸ry pobiera zmienion膮 tkank臋 i odprowadza j膮 na zewn膮trz. Ten rodzaj biopsji jest bardziej przyjazny dla pacjentki, potrzeba mniej czasu na pobranie, a dla lekarzy jest jeszcze bardziej dok艂adny ni偶 dotychczasowe sposoby pobierania tkanek do badania. System Mammotom u偶ywa si臋 te偶 we wsp贸艂pracy z USG.
Sama mammografia czy USG nie wystarcz膮!
Rutynowe badania mammograficzne czy komplementarne do nich ultrasonograficzne potrafi膮 wykaza膰 pewne nieprawid艂owo艣ci w budowie gruczo艂u piersiowego. Nie oznacza to, 偶e zauwa偶ona w obrazie rtg czy usg zmiana jest rakiem! A偶 80% zmian, kt贸re na podstawie bada艅 obrazowych i dalszej weryfikacji histopatologicznej okazuj膮 si臋 zmianami o charakterze 艂agodnymi i cz臋sto nie wymagaj膮 dalszego leczenia tylko kontroli. W tym wypadku potrzebna jest tzw. biopsja, czyli pobranie tkanki do badania mikroskopowego. Dopiero badania pod mikroskopem, czyli tzw. badanie histopatologiczne pozwala na jednoznaczn膮 odpowied藕.
Biopsje - rodzaje
Biopsja to pobranie tkanki do bada艅 - jest to jedyna metoda umo偶liwiaj膮ca precyzyjn膮 diagnostyk臋 zmian w piersi. Wykonuje si臋 j膮, aby oceni膰 podejrzane zmiany wykryte podczas badania mammograficznego lub podczas samobadania piersi. Do niedawna biopsja wymaga艂a zabiegu w warunkach sali operacyjnej i hospitalizacji.
Obecnie wykonywane s膮 procedury minimalnie inwazyjne, kt贸re pomagaj膮 wykry膰 raka piersi w bardzo wczesnym stadium. Od 1995 do 1999 roku wykonano na 艣wiecie oko艂o 335 000 biopsji piersi metodami ma艂oinwazyjnymi.
Biopsja chirurgiczna - Wi臋kszo艣膰 kobiet wymagaj膮cych pobrania tkanki do badania poddawana jest otwartej biopsji chirurgicznej, wykonywanej w miejscowym lub og贸lnym znieczuleniu. Procedura ta rozpoczyna si臋 w pracowni rentgenowskiej, gdzie umieszczany jest w piersi specjalny marker, aby oznaczy膰 miejsce zmiany. Nast臋pnie chirurg wykonuj膮c 3-, 4-centymetrowe naci臋cie pobiera tkank臋 do badania. Naci臋cie zamkni臋te zostaje szwem. Cho膰 rekonwalescencja nie jest d艂uga, wi臋kszo艣膰 kobiet narzeka na b贸l oraz blizny i deformacje piersi.
Biopsja cienkoig艂owa - Biopsja cienkoig艂owa polega na wprowadzeniu cienkiej ig艂y do zmiany w piersi. Wykonuje si臋 j膮 najcz臋艣ciej w znieczuleniu miejscowym. Metoda jest szybka i ma艂o uci膮偶liwa dla pacjentki. Jednak偶e jej najwi臋ksz膮 wad膮 jest niedok艂adno艣膰. Za pomoc膮 cienkiej ig艂y mo偶na pobra膰 do badania jedynie materia艂 kom贸rkowy. W贸wczas lekarz (cytolog) dokonuje jego oceny. Materia艂 kom贸rkowy (cytologiczny) jest absolutnie niewystarczaj膮cy do prawid艂owej, pe艂nej i jednoznacznej oceny diagnostycznej. Z budowy samych kom贸rek pobranych cienk膮 ig艂膮 nie da si臋 postawi膰 jednoznacznej oceny onkologicznej. Potrzebny jest wi臋kszy fragment tkankowy (bioptat), kt贸ry ma umo偶liwi膰 ocen臋 ca艂ej architektury tkankowej. Mamy wtedy do czynienia z badaniem histopatologicznym. Obecnie ocenia si臋, 偶e ok. 20% biopsji pobranych cienk膮 ig艂膮 zawiera fa艂szywe wyniki!!! W Stanach Zjednoczonych, kt贸re prowadz膮 jedne z najlepszych na 艣wiecie program贸w wczesnego wykrywania nowotworu - bopsja cienkoig艂owana nie jest rozwa偶ana jako standard post臋powania w diagnostyce onkologicznej.
Biopsja gruboig艂owa - Jest to jedna z metod ma艂o inwazyjnych, wykonywanych w znieczuleniu miejscowym, w kt贸rej tkanka pobrana zostaje po wielokrotnym wprowadzeniu ig艂y w zmian臋. Pojedyncze preparaty pobierane s膮 za ka偶dym razem, co wymaga kilku wk艂u膰.
Biopsja mammotomiczna - Mammotomiczna biopsja piersi jest zabiegiem ambulatoryjnym, trwa ok. 20 - 30 minut. Pozwala na bardzo precyzyjn膮 diagnostyk臋 zmian w gruczole piersiowym. Pozwala r贸wnie偶 przez jednorazowe wk艂ucie o 艣rednicy 3 mm pobra膰 wycinki podejrzanej tkanki. Stosuje si臋 tylko niewielkie znieczulenie miejscowe, nie zak艂ada si臋 szw贸w, jedynie plaster i opatrunek uciskowy, kt贸ry zdejmuje si臋 po 1 dobie. Pacjentka natychmiast po zabiegu mo偶e wr贸ci膰 do zwyk艂ej aktywno艣ci. To warto wiedzie膰:
Biopsj臋 mammotomiczn膮 stosuje si臋 na 艣wiecie od 1996 roku, a w Polsce od roku 1999.
Biopsj臋 mammotomiczn膮 wykonuje si臋 w po艂膮czeniu z dwoma uzupe艂niaj膮cymi si臋 systemami obrazowymi - mammografi膮 cyfrow膮 w postaci tzw. sto艂u stereotaktycznego oraz w obrazowaniu USG.
W USA wykonano do dnia dzisiejszego ponad 1,5 miliona biopsji mammotomicznych. W USA istnieje aktualnie ok. 200 o艣rodk贸w mammotomicznych po艂膮czonych ze sto艂em stereotaktycznym oraz oko艂o 2300 o艣rodk贸w mammotomicznych wykonuj膮cych badania pod USG. W Europie Zachodniej istnieje ok. 230 o艣rodk贸w stereotaktycznych wykonuj膮cych mammotomi臋 i ok. 330 dodatkowych o艣rodk贸w wykonuj膮cych mammotomiczn膮 biopsj臋 piersi pod USG.
Od 1999 roku do dzisiaj wykonano w Polsce ponad 20 000 mammotomicznych biopsji piersi.
Od 1999 roku do 2001 roku szpitale same ze swojego bud偶etu pokrywa艂y koszty wykonywania mammotomii. Od 2001 wiele kas chorych zacz臋艂o uwzgl臋dnia膰 t臋 diagnostyk臋 w swoim katalogu 艣wiadcze艅 refundowanych (kasy: dolno艣l膮ska, ma艂opolska, mazowiecka, pomorska, zachodniopomorska, wielkopolska, lubuska).
W Polsce istnieje 7 o艣rodk贸w mammotomicznych ze stereotaksj膮; 2 dodatkowe o艣rodki planuj膮 uruchomienie stereotaktycznej biopsji mammotomicznej w tym roku. Poza tym mamy jeszcze 21 o艣rodk贸w wykonuj膮cych mammotomi臋 pod USG.
W roku 2000 Bank 艢wiatowy, udzielaj膮c rz膮dowi RP ogromnej po偶yczki na program bada艅 skriningowych w raku piersi i raku szyjki macicy - uwzgl臋dni艂 r贸wnie偶 mammotomiczn膮 biopsj臋 piersi i sfinansowa艂 1000 tego typu bada艅.
Na zje藕dzie radiologicznym w Mi臋dzyzdrojach w 2003 roku, polskie o艣rodki prezentowa艂y swoje do艣wiadczenia kliniczne opisane na ponad 8000 przypadk贸w, co jest absolutnym rekordem w Europie - w 偶adnym innym kraju do tej pory nie opublikowano do艣wiadcze艅 klinicznych na tak wielkim materiale.
Rozw贸j i przydatno艣膰 mammotomicznej biopsji piersi popar艂y takie stowarzyszenia i fundacje jak: Fundacja "Porozumienie Bez Barier Jolanty Kwa艣niewskiej", Stowarzyszenie "R贸偶owa Wst膮偶eczka", Caritas Archidiecezji Wroc艂awskiej. Aktualna lista o艣rodk贸w mammotomicznych w Polsce O艣rodki mammotomiczne wyposa偶one w st贸艂 stereotaktyczny: Dolno艣l膮skie Centrum Onkologii - Wroc艂aw Wielkopolskie Centrum Onkologii - Pozna艅 Instytut Onkologii im. M.C. Sk艂odowskiej - Warszawa IV Kliniczny Szpital Wojskowy - Wroc艂aw Szpital Uniwersytecki - Krak贸w Regionalne Centrum Onkologii - Szczecin Regionalne Centrum Onkologii - Bydgoszcz
O艣rodki mammotomiczne wykonuj膮ce biopsje pod USG: NZOZ BEA-MED - Pi艂a Szpital Specjalistyczny im. Kamie艅skiego - Wroc艂aw Szpital Prywatny "Euromedicare" - Wroc艂aw Przychodnia H. Raczy艅skiej - Dzier偶oni贸w SP ZZOZ - Lw贸wek 艢l. Szpital prywatny "Oncomed" - Wroc艂aw Przychodnia Onkologiczna - Gda艅sk Szpital Powiatowy - Sul臋cin Szpital Specjalistyczny - Bytom Szpital Specjalistyczny - Gorz贸w PSK 3 - Pozna艅 Szpital Specjalistyczny - Koszalin Szpital Specjalistyczny - Jelenia G贸ra SP ZZOZ - Rydu艂towy SP ZZOZ - S艂ubice Szpital Specjalistyczny - Legnica SP ZZOZ - Nowa S贸l Szpital Onkologiczny - Olsztyn Szpital Miejski - Jaworzno Przychodnia "Metal-Investment" - Gda艅sk SP ZZOZ - Szprotawa Szpital Specjalistyczny - Bia艂ystok
Konsultacja medyczna
dr n. med. Tadeusz Popiela
lek. med. Gra偶yna Pietrzyk specjalista chirurgii onkologicznej
lek. med. Szymon M艂ynarczyk specjalista chirurgii og贸lnej
藕r贸d艂o: www.zdrowie.org.pl |
